Het stappenplan bij vermoeden van huiselijk geweld en kindermishandeling


Stap 1 – het in kaart brengen van signalen

Indien Helen Althuizen signalen opvangt van huiselijk geweld of kindermishandeling, worden deze signalen vast gelegd in het cliëntdossier, ook de (uitkomsten van) de gesprekken die over signalen worden gevoerd met de cliënt, de stappen die worden gezet en de besluiten die worden genomen. Daarbij is het van belang om feiten en signalen uit elkaar te houden. Als de informatie van een ander komt dan de cliënt zelf, wordt deze bron vermeld bij de informatie. Als de signalen gaan over de kinderen van een cliënt, met wie Helen Althuizen dus zelf geen contact heeft, kunnen deze signalen aanleiding geven voor nader onderzoek naar de omstandigheden waarin deze kinderen verkeren.  Verplichte kindcheck Helen Althuizen is als zorgprofessional verplicht te controleren of er kinderen in het gezin zijn en dient vervolgens met zekerheid vast te stellen of deze kinderen veilig zijn. Zo niet, dan worden de stappen van de meldcode doorlopen. Helen Althuizen doet de ‘kindcheck’ wanneer de situatie of conditie van een cliënt risico's oplevert voor het kind. Bijvoorbeeld bij een psychische stoornis of verslavingsproblematiek, of bij cliënten die te maken hebben met huiselijk geweld. Het spreekt voor zich dat Veilig Thuis wordt ingeschakeld als een kind acuut gevaar loopt.

Stap 2 - collegiale consultatie en raadplegen van Veilig Thuis

Om de hierboven genoemde en in kaart gebrachte signalen goed te kunnen duiden, is overleg met een deskundige collega noodzakelijk. Op basis van anonieme cliëntgegevens kan Helen Althuizen (daarnaast) ook Veilig Thuis of een deskundige op het gebied van letselduiding (arts of verpleegkundige) raadplegen. Helen Althuizen hoeft daarvoor haar beroepsgeheim niet te doorbreken. De KNMG raadt haar leden aan om altijd (ook) advies te vragen bij Veilig Thuis. De LVVP neemt dat advies graag over, omdat in een vrijgevestigde setting zelden een op dit terrein deskundige collega voorhanden is voor consultatie.

Stap 3 - een gesprek met de cliënt

Na het collegiaal overleg en/of het adviesgesprek met Veilig Thuis, bespreekt Helen Althuizen de signalen met haar cliënt. Soms worden in dat gesprek de vermoedens van mishandeling of geweld weggenomen en zijn vervolgstappen niet nodig.  In het gesprek gaat het er om dat Helen Althuizen:

  • het doel van het gesprek uitlegt;
  • de signalen (de feiten die zij heeft vastgesteld en de waarnemingen die zij heeft gedaan) bespreekt;
  • de cliënt uitnodigt om daarop te reageren;
  • pas na deze reactie interpreteert wat zij heeft gezien, gehoord en in reactie daarop is verteld.

Mocht door het voeren van een gesprek over de signalen de veiligheid van een van de betrokkenen in het geding kunnen komen, dan kan Helen Althuizen besluiten haar vermoeden nog niet met de cliënt te bespreken. Denk daarbij aan de mogelijkheid dat de dader zich afreageert op het slachtoffer of dat de cliënt de contacten met haar zal verbreken, waardoor zij hem/haar uit het zicht verliest. Het kan ook zijn dat een cliënt te jong is, waardoor een dergelijk gesprek te belastend is. Ook hierover kan Helen Althuizen overleggen met Veilig Thuis. Bij het voeren van een gesprek met een kind alleen, geldt als uitgangspunt dat de ouders hierover vooraf worden geïnformeerd, behalve wanneer Helen Althuizen vermoedt dat de veiligheid van het kind daarmee in gevaar komt.

Als Helen Althuizen op basis van de signalen een ernstig misdrijf vermoedt, kan zij de te zetten stappen afstemmen met de interventies van de politie, al dan niet via het Veilig Thuis. Gesprekken met slachtoffer en getuige kunnen het leveren van bewijs in de strafzaak namelijk belemmeren.

Stap 4 – het wegen van het geweld of de kindermishandeling

Na de beschrijving van de signalen, de uitkomsten van het gesprek en het advies van deskundigen, weegt Helen Althuizen de verkregen informatie. Zij doet dat met een inschatting van het risico op huiselijk geweld of kindermishandeling en de aard en ernst ervan. Veilig Thuis kan uiteraard ook in deze fase behulpzaam zijn. Bij twijfel over het risico, de aard en de ernst van het geweld / de mishandeling dient zij altijd Veilig Thuis te raadplegen; zij helpen Helen Althuizen bepalen of het verstandig is zelf hulp te organiseren of een melding te doen. Helen Althuizen kan zonodig informatie inwinnen bij andere professionals die zijn betrokken bij het gezin. Zij kan als vrijgevestigd psycholoog/psychotherapeut omgekeerd denken aan het inwinnen van informatie bij de huisarts. 

Stap 5 – het nemen van een beslissing: hulp organiseren of melden

Zij komt op basis van alle informatie tot een besluit: 

Ø  Zij organiseert al dan niet zelf hulp, of 

Ø  Zij meldt haar vermoedens al dan niet bij Veilig Thuis.

Het gaat er bij deze afweging om of Helen Althuizen zelf, gelet op haar competenties, verantwoordelijkheden en professionele grenzen, in voldoende mate effectieve hulp kan bieden of organiseren. In alle gevallen waarin dit niet of maar gedeeltelijk het geval is, overweegt zij een melding te doen.  Als zij zich daarentegen capabel acht waar nodig zelf hulp te kunnen organiseren, dan kan zij alsnog een melding doen als het geweld niet te stoppen blijkt of opnieuw oplaait.